Bagong Tulang Baguio

Pagsagap kay Bul-ol

(Para sa abyan ko nga si Genevieve Asenjo nga gusto sulatan ko kang sugpon ang una nga binalaybay nga ginsulat ko rügya sa Baguio nga “Si Bul-ul, ang mga Pine Tree, kag ang Kabulakan kang Baguio”)

Sa BenCab Museum sa Dalan Asin

Nasalapuan natün ang rakü nga mga bul-ol

Nga nabütang sa mga estante.

Ang mga bul-ol maalwan nga bantay

Kang mga baranggay rugya sa kabukidan

Kang mga bulak kag agoho.

Kahapon sa sangka tindahan sa Mile Hi

Nakabakal ako kang gamay nga bul-ol

Sa presyo nga PhP 350.00.

May gahüm pa bala ang mga diyos

Nga may nakabütang nga presyo?

Paano abi kon ang mga payaw

Ginhimü rün nga malapad nga siripalan

Kang manggadan nga mga dumuluong?

Paano kon ang hüram nga pagpalangga

Mahimu baklün sa Burnham Park

Hay hilway dya nga ginalibüd?

Paano kon nadiskubre ko rün ang kamatuoran

Nga ang panit kang mga pine tree

Makapilas kon akün küpküpan?

Paano kon wara gid man gali it birtud

Ang atün dara nga luy-a halin sa Antique

Hay lain tana nga linahi kang diyos

Sa kabukidan kang Panay

Sangsa kabukidan kang Kordilyera?

Masarigan ta ayhan ang atün mga binalaybay

Sa pagluwas sa atün lawas kag kalag

Sa tanan nga katalagman?

Sülnga ang nagayühüm nga adlaw

Nga nasaka sa mga dahon kang pine tree.

Hinay-hinay kadya nga ginapara

Ang maramig nga paghigugma kang ambon.

Dali, abyan ko, kapti ang akün alima.

Latasün ta ang nabilin pa nga kalagtüm

Kang maambüng natün nga kalibutan.

-J.I.E. TEODORO

 16 Abril 2011 Sabado

 8:14 t.a. Camp John Hay

Paghahanap kay Bul-ol

(Para sa kaibigan kong si Genevieve Asenjo na gustong sulatan ko ng karugtong ang unang binalaybay na sinulat ko dito sa Baguio na

 “Si Bul-ul, ang mga Pine Tree, at ang mga Bulaklak ng Baguio”)

Sa BenCab Museum sa Kalye Asin

Natagpuan natin ang maraming bul-ol

Na nakalagay sa mga eskaparate.

Ang mga bul-ol ay mapagbigay na bantay

Ng mga baranggay dito sa kabundukan

Ng mga bulaklak kag punong pino.

Kahapon sa isang tindahan sa Mile Hi

Nakabili ako ng maliit na bul-ol

Sa halagang PhP 350.00.

May kapangyarihan pa kaya ang mga diyos

Nga may nakaatang na presyo?

Paano kaya kung ang mga payaw

Ginawang nang malawak na palaruan

Ng mga banyagang mayaman?

Paano kung ang panandaliang pagsuyo

Maaaring bilhin sa Burnham Park

Dahil malaya itong inilalako roon?

Paano kung nadiskubre ko ang katotohanang

Ang balat ng mga pine tree

Nakasusugat kung akin itong yayakapin?

Paano kung wala naman talagang birtud

Ang ating dalang luya mula sa Antique

Dahil iba ang lahi ng mga diyos

Sa kabundukan ng Panay

Kaysa kabundukan ng Kordilyera?

Maaasahan pa ba natin ang ating mga binalaybay

Na iligtas ang ating katawan at kaluluwa

Sa lahat ng kapahamakan?

Masdan mo ang ngumingiting araw

Na umaakyat sa mga dahon ng pine tree.

Hinay-hinay nitong binubura

Ang malamig na paghigugma ng ulop.

Halika, kaibigan, hawakan mo ang aking kamay.

Lakbayin natin ang naiwan pang luntian

Ng maganda nating kalibutan.

Sa Isang Harding Restawran sa Lungsod Baguio

Maliit ang anghel na may dilaw na pakpak

Ang malanding lumilipad-lipad

Sa tabi ng upuan kung saan ako nakasalampak.

Walang pakialam ang mga nilalamig na halaman

Na gusto nang matulog at managinip na lamang.

May isang pangalang pilit na isinasayaw

Ng mga impertinenteng punong pino.

Nambabastos ang nagyeyelong halik ng hangin.

Banal ang lungkot na parang ulop na bumabalot

Sa kaluluwa kong sa pagtula ay hindi napapagod.

-J.I.E. TEODORO

 15 Abril 2011 Biyernes

 4:19 n.h. Camp John Hay

Sa Chocolate de Batirol, Camp John Hay

Ang pag-inüm kang marapuyot

nga tsokolate

pagpalangga sa kaugalingün

sa sangka hapon

nga nagaisarahanün…

Maramig ang binalaybay

nga ginahüyüp kang hangin

rügya sa sagwa kang kamalig

nga nadingdingan

kang mga bulak kag tanüm.

Kon may kasübü man nga ginakanta

ang akün tagipusuon,

kasabü dya kang maambüng nga lanton

nga sikreto nga ginadihon

sa haron kang tag-asan nga mga pine tree

nga ang dahon berde nga mga dagüm.

-J.I.E. TEODORO

 15 Abril 2011 Biyernes

 4:07 t.h. Camp John Hay

Sa Chocolate de Batirol, Camp John Hay

Ang pag-inon ng malapot

na tsokolate

pagmamahal sa sarili

sa isang hapon

ng pag-iisa…

Malamig ang binalaybay

nga hinihihip ng hangin

dito sa labas ng kamalig

na may dingding

na mga bulaklak at tanim.

Kung may lungkot mang kinakanta

ang aking kasingkasing,

kalungkutan ito ng magandang musika

na lihim na nilililok

sa lilim ng matatayog na pine tree

na ang dahon ay mga luntiang karayom.

Sa Lalaking Naglalako na ng Bookshelf Ala-sais ng Umaga sa Manggahan, Pasig

Talo ang eksena ni Sharon Cuneta

Na pasan-pasan ang pulubing ina

Sa Pasan Ko ang Daigdig ni Lino Brocka,

O di kaya ang pagong na pasan-pasan ang bahay

Sa kuwentong sinulat at ginuhit ni Jose Rizal.

Maibebenta mo kaya ‘yang estante ng mga libro

Bago magtanghali o bago magtakip-silim?

O baka madaling-araw bukas ilalako mo uli ‘yan

Na para bang araw-araw ay Biyernes Santo.

Naiisip ko tuloy ang mga walang kuwentang libro

Na sinusulat naming mga makata

Dito sa loob at labas ng bayan nating sawi

Dahil marami ang nag-iisip at nag-aakala

Na ang tula ay isang bungkos lamang ng mga salita.

Patawad, kapatid. Lalo naming pinabibigat

Ang pasan-pasan mong Krus!

-J.I.E. TEODORO

 23 Marso 2011 Huwebes

 6:40 n.u. Lungsod Pasig

Karinyo Brutal, Bulok na Istayl ni Uncle Sam

Nakialam na naman ang mayabang na Amerika

At ang mga bansang kapuwa nito imperyalista

Sa walang kalaban-laban na Libya.

Tuloy nagmukhang pogi si Gaddafi.

Kahit pala puti o itim ang presidente

Nitong bansang gahaman sa pera at kapangyarihan,

Utak-bomba pa rin at uhaw na uhaw sa langis.

Kunwari pinoprotektahan nila ang mga sibilyan

Subalit marami nang natamaan na mga tao sa Tripoli.

Sa ngalan ng langis marami ang tumatangis.

Magtataka na naman ang mga Amerikanong tanga

Kung bakit inaatake sila ng mga “terorista.”

-J.I.E. TEODORO

 21 Marso 2011 Lunes

 9:47 n.u. Lungsod Pasig

Batang Firestarter sa Antique

Ibinalita sa TV na may isang batang babae sa Antique

Na sambitin lamang ang salitang “sunog”

May nasusunog na na bagay sa paligid.

Halimbawa ang damit niyang kahuhubad pa lamang

O ang isang bahagi ng sahig nilang kawayan.

Kaya may mga timba at lata ng tubig

Sa kanilang bahay at bakuran.

Sana paglaki ng batang ito magiging aktibista siya.

Upang sa pagrali niya sa Batasan sisigaw lang siya ng sunog,

Masusunog na ang barong ng mga konggresistang kawatan.

Sisigaw lang siya ng sunog sa harap ng Senado,

Masusunog na ang buhok ng mga bobong senador.

Sisigaw lang siya ng sunog sa harap ng Korte Suprema,

Masusunog na ang papeles ng mga desisyon

Ng mga mahistradong nabayaran nang milyon-milyon.

Sisigaw lang siya ng sunog! sunog! sa harap ng Malakanyang,

Masusunog na ang mga mamahaling kurtina ng palasyo.

At kung dudukutin siya ng mga militar

Upang takutin, tortyurin, at patahimikin,

Ibubulong lamang niya ang salitang sunog

At magliliyab na ang mga bayag ng mga sundalong

Sinunog na ng pera at pulbura ang mga kaluluwa.

-J.I.E. TEODORO

 11 Marso 2011 Biyernes

 6:23 n.u. Lungsod Pasig

Ngayong Umaga ng Ika-25 Anibersaryo ng EDSA People Power

Gusto ko sanang ibaba ang presyo ng galunggong

At kontrolin ang lingguhang pagtaas ng mga produktong petrolyo.

Gusto ko sanang ibaba ang presyo ng bigas, gatas, at asukal

Upang walang mabansot na mga batang Filipino.

Gusto ko sanang ipamahagi ang Hacienda Luisita

At ang iba pang mga hasyenda sa buong kapuluan

Sa mga magsasakang tumutulo ang pawis at dugo

Sa pagbubungkal ng lupang hindi naman sa kanila

Kung kaya mistulang silang alipin sa isang bansang malaya

At may demokrasya at karamihan ng mga tao ay kristiyano.

Gusto ko sanang mag-isip kung ano ang gagawin

Upang magkaroon ng sapat na trabaho dito sa ating bayan

Upang kung maggiyera man sa Libya o saanmang bahagi

Ng Gitnang Silangan at Aprika, at maglindol sa New Zealand

Ay walang mga asawa, anak, ina, ama, at kapatid na matataranta.

Gusto ko sanang ipakulong sina Imelda at Gloria

At ang mga asawa ng mga heneral na nagpakasasa

Sa kaban ng bayang pinangakuang pagsilbihan

Ng mga trapo at tarpo sa Malakanyang, Senado, Kongreso,

Korte Suprema, at kampo ng mga militar at pulisya.

Ang problema, mga kababayan kong sinisinta,

Isa lamang po akong hamak na guro at makata.

Walang halaga ang mga hinahabi kong parirala

Sa isang bulok na sistemang kapitalista

Ng ang lahat ay hayok at namamanyak sa pera.

Hindi na rin masyadong nirerespeto ang mga guro

Sa isang lipunang nabatubalani ng kolonyal na pag-iisip

At nahipnotismo ng neoliberal na uri ng edukasyon.

Kaya heto, sumusulat na lamang ako nitong tulang

Iismisran ng karamihan. At mamaya maglalaba ako

Ng nanlilimahid kong brip, medyas at sando.

Pagkatapos, titirisin ko ang mga garapata ng mahal kong aso,

Saka ko kukuskusin ang nilulumot kong inidoro.

-J.I.E. TEODORO

 25 Pebrero 2011 Biyernes

 7:08 n.u. Lungsod Pasig